Maak het examen in het provinciehuis

Het Klimaatexamen is op meerdere locaties te maken in de periode van 8 tot en met 29 mei. In het provinciehuis kun je op maandag 18 mei deelnemen. De inloop start om 16.30 uur en het examen begint stipt om 17.00 uur. Wil je meedoen? Meld je dan aan via deze pagina. Er is plek voor 40 deelnemers, dus wacht niet te lang met aanmelden.

Klimaatakkoord lang niet bij iedereen bekend

‘Wie kan uitleggen wat het Klimaatakkoord van Parijs is?’ Op die vraag aan een klas leerlingen op een middelbare school kreeg Joost Brinkman twee jaar geleden als antwoord glazige blikken. “Deze jongeren waren vijf of zes toen het akkoord werd gesloten. Ik ging ervanuit dat ze er thuis of op school wel over hadden gehoord. Kennelijk niet, en dat verbaasde me. Ik concludeerde dat mensen te weinig weten over de toestand van het klimaat. Daarom leek het me hoog tijd voor een klimaatexamen – voor hun ouders.”

Samenwerking met Universiteit Utrecht en het KNMI

Brinkman werkt bij Darel Consultancy, een adviesbureau dat actief is in de energietransitie. Vanuit een gelieerde stichting geven medewerkers lessen over dit thema in het voortgezet onderwijs. Daarin komt ook klimaatverandering aan bod. Verder is hij voorzitter van Cycling 4 Climate. Deze stichting organiseert fietsevenementen om bewustwording rond de klimaatcrisis te vergroten. Het voorzitterschap heeft hem goede contacten opgeleverd bij het KNMI en de Universiteit Utrecht. Beide organisaties steunden Brinkmans idee voor het Klimaatexamen en wilden bijdragen aan een gedegen inhoud.

Van ouders van scholieren tot werknemers van NS

De eerste editie werd in 2024 gehouden op tien locaties. Vorig jaar waren dat er 120 en Brinkman verwacht komende mei een vergelijkbaar aantal. Bedrijven en organisaties kunnen zich aanmelden via klimaatexamen.nl om het Klimaatexamen zelf lokaal te organiseren. In 2025 deden tientallen scholen dat voor de ouders van hun leerlingen. Elders was bijvoorbeeld de klimaatburgemeester van een gemeente de aanjager. De Nationale Politie en NS deden mee en onder de deelnemende bedrijven waren ASN Bank en bouwbedrijf Heijmans.

Kennis en motivatie

Ook bij Alliander maakten medewerkers het Klimaatexamen. Adviseur Klimaat Mart van Kuijk van het bedrijf: “De urgentie voor de staat van het klimaat werd niet alleen benoemd, maar echt gevoeld. Het examen bracht collega’s uit alle hoeken van onze organisatie samen. Van technicus tot data‑analist: iedereen ging weg met nieuwe inzichten en hernieuwde motivatie. Je merkt meteen dat als je samen leert over het klimaat niet alleen kennis groeit, maar ook betrokkenheid.”

Iedereen kan verschil maken

Een team van wetenschappers stelt elk jaar een nieuw examen samen. Daarin staan onder andere vragen over oorzaken en gevolgen van klimaatverandering en over klimaatrechtvaardigheid. Omdat klimaatverandering zo’n veelomvattend onderwerp is, denken veel mensen dat ze er geen enkele invloed op hebben. Dat wil Brinkman ontkrachten: “Ieder individu kan verschil maken. Dat proberen we op een toegankelijke manier over te brengen. Zo is een van de opdrachten een klimaatbingo, waarin je aangeeft wat je nu al doet om klimaatverandering tegen te gaan. We houden het ook concreet, met bijvoorbeeld vragen over de impact van vlees versus vegetarisch eten.” Naast de schriftelijke versie bestaat een online variant met multiplechoicevragen om te oefenen.

Klimaatquiz

In Brinkmans ervaring willen veel mensen zich inzetten voor het klimaat en gebeurt er al van alles. “Toch krijgen juist hard roepende tegenstanders veel aandacht in het nieuws. Daarom besteden we ook aandacht aan hoe we de positieve beweging sterker en meer zichtbaar kunnen maken.” Dit jaar mikt hij bewust op een bredere doelgroep dan mensen die zich al interesseren voor het klimaat. Zo is er voor het eerst de Klimaatquiz, een soort pubquiz waaraan deelnemers in teams meedoen en mogen overleggen. Het Klimaatexamen gebeurt nog steeds in een schoolse setting. Brinkman: “Na het startsein gaat iedereen individueel aan de slag met lezen, schrijven en rekenen. Net als vroeger in de gymzaal kun je dan een speld horen vallen.” Zowel het examen als de quiz duren een uur.

Stuur uitnodigingen en regel een ruimte

Organisaties die zich hebben aangemeld, ontvangen een examenpakket inclusief communicatiemateriaal, handleiding en registratietool. Brinkman: “Je stuurt vervolgens zelf de uitnodiging naar de leden of medewerkers. Verder is alleen een zaal of kantine nodig en een quizmaster, als je de Klimaatquiz wilt spelen.”

Potentie voor verandering

Van organisatoren hoort hij dat ze het Klimaatexamen een mooie manier vinden om het onderwerp te agenderen bij hun achterban. “In Rotterdam nodigden het Havenbedrijf en de ondernemingsvereniging CEO’s van grote bedrijven uit. Als je zo’n groep mensen met besluitvormingskracht samenbrengt, kan er in potentie veel veranderen.” Tegelijkertijd is hij realist genoeg om te weten dat er ook wet- en regelgeving nodig is: “Kiezen gebeurt uiteindelijk vaak met de portemonnee, zowel bij burgers als bedrijven. Zolang vervuilende dingen goedkoop blijven, krijgen die al gauw de voorkeur. Wij willen laten zien hoe mooi de wereld kan zijn als we allemaal wat laten.”

Gezonde spanning

Uit de feedback van deelnemers blijkt dat de staat van het klimaat ernstiger is dan ze dachten voordat ze aan het examen begonnen. En ook dat ze beseffen hoe weinig ze eigenlijk weten over klimaatverandering. Acteur en auteur Abbie Chalgoum: “Het Klimaatexamen gaf me weer dat lekkere gevoel van vroeger; gezonde examenspanning met een vleugje paniek. Alleen ging het nu niet om een voldoende halen, maar om de toekomst van de planeet. Een prachtig déjà vu met een serieuze boodschap: tijd om te slagen voor duurzaamheid, mensen!”

Foto: Klimaatexamen