In juli 2021 viel er in Limburg, Duitsland en België in twee dagen tijd zo veel regen dat grote delen van Limburg overstroomden. Hierdoor ontstond hevige wateroverlast. In Duitsland en België vielen er zelfs meer dan 200 doden. Wat zou er gebeuren als er in Brabant of in een ander deel van Nederland zo veel regen in korte tijd zou vallen? Het kaartverhaal ‘Grootschalige extreme neerslag’ in de Klimaateffectatlas laat zien welke gebieden in Brabant kwetsbaar zijn voor grootschalige extreme neerslag. Hoewel zo'n extreme bui zeldzaam is, wordt de kans erop groter door klimaatverandering. Daarom moeten we ons goed op zo’n bui voorbereiden, ook in Brabant.
Bovenregionale stresstest
Hoe kunnen we ons op een ‘Limburgbui’ voorbereiden?
We kunnen ons voorbereiden op zo’n extreme ‘Limburgbui’ door samen met partners een bovenregionale stresstest (BSR) uit te voeren. Deze bovenregionale stresstesten worden nu in heel Nederland uitgevoerd. Een BRS helpt ons om in beeld te brengen wat er gebeurt als een extreem zware regenbui zoals in Limburg in 2021 ook Brabant treft. Uit onderzoeken blijkt dat de gevolgen dan groot kunnen zijn: woonwijken kunnen onder water komen te staan, belangrijke wegen worden onbegaanbaar, en voorzieningen zoals elektriciteit en internet kunnen langdurig uitvallen. Zulke overlast kan het dagelijks leven stevig verstoren.
Wat levert het op?
Met de bovenregionale stresstest brengen we niet alleen de waterstromen en kwetsbare plekken in kaart, maar ook de risico’s voor vitale functies: denk aan ziekenhuizen, bedrijventerreinen en transportverbindingen. We kijken naar verschillende situaties, zoals:
- Wat als het al dagen heeft geregend en de grond verzadigd is?
- Wat als de grote rivieren zoals de Maas al hoog staan?
- Wat als meerdere systemen tegelijk uitvallen?
De resultaten vormen de basis voor het bepalen van handelingsperspectief met partners in Brabant. Samen bepalen we dan waar we kunnen en moeten ingrijpen. Denk aan:
- water ruimte geven in het landschap,
- bouwen op de juiste plekken,
- en afspraken maken over samenwerking bij calamiteiten.
De provincie Noord-Brabant werkt hierin nauw samen met gemeenten, waterschappen, veiligheidsregio’s, netbeheerders en kennisinstellingen. Op deze pagina lees je wat de stresstest inhoudt, wanneer de resultaten verwacht worden, en hoe we samen werken aan een klimaatbestendig Brabant.
Voortgang en resultaten
Hydrologische modelberekeningen
In 2025 is in Brabant gewerkt aan een reeks bovenregionale stresstesten. Van januari tot en met mei zijn hydrologische modelberekeningen uitgevoerd waarmee duidelijk werd hoe extreem veel neerslag zich door de provincie zou verspreiden. Daarbij zijn ook situaties doorgerekend waarin de bodem al verzadigd is of de rivieren hoog staan. Deze technische basis bereidde het vervolg van het traject voor.
Impactanalyse
Vanaf februari tot en met het najaar is een impactanalyse gemaakt. In deze analyse is onderzocht wat extreme neerslag kan betekenen voor vitale voorzieningen zoals ziekenhuizen, brandweer en toegangswegen. Mogelijke domino-effecten zijn hierin nog niet meegenomen. In de analyse wordt zichtbaar welke objecten kans hebben op uitval.
Kaartverhaal met resultaten impactanalyse
In september verscheen in de Klimaateffectatlas een interactief kaartverhaal waarin de belangrijkste resultaten van waterbeelden zijn uitgelegd. Gebruikers kunnen zien hoe water zich door Brabant kan verspreiden en welke gebieden extra kwetsbaar zijn. Deze tool is gemaakt door Climate Adaptation Services (CAS) en helpt gemeenten en professionals om gerichter in gesprek te gaan over risico’s en mogelijke maatregelen. Voor het stedelijk gebied geven de lokale DPRA-stresstesten een beter beeld.
Risicodialogen
Vanaf november zijn de risicodialogen gestart. Gemeenten, waterschappen, netbeheerders, veiligheidsregio's en andere betrokken organisaties voeren het gesprek over kwetsbaarheden, risico’s en mogelijke maatregelen voor de bovenregionale opgave. Deze gesprekken vormen de brug tussen de technische analyses en de keuzes die nodig zijn om Brabant toekomstbestendiger te maken. Gebruik de vernieuwde handreiking bij het voeren van de risicodialogen.
Veelgestelde vragen
Heb je een vraag over de bovenregionale stresstesten (BRS)? Hieronder vind je veelgestelde vragen over de BRS. Door te klikken op een vraag, lees je het bijbehorende antwoord. Staat je vraag hier niet tussen? Stuur dan een e-mail naar BRS@brabant.nl.
1. Waar kun je terecht met relevante informatie of andere ideeën voor de stresstest?
We staan open voor alle waardevolle gegevens of inzichten die kunnen bijdragen aan een beter beeld van de situatie in Brabant. Via BRS@brabant.nl kun je informatie delen of vragen stellen. We zorgen dat het bij de juiste persoon terechtkomt en nemen zo nodig contact met je op.
2. Moeten we ons zorgen maken?
Nee. De stresstest is bedoeld als voorbereiding op extreme situaties die bijna nooit voorkomen. Door dit nu goed te onderzoeken, kunnen we in de toekomst problemen zoveel mogelijk voorkomen. Er is dus geen sprake van een acute dreiging.
3. Wat is het verschil tussen de waterbeelden en de gevolgenbeelden?
Waterbeelden laten zien waar het water blijft staan bij extreme neerslag. Gevolgenbeelden gaan een stap verder en tonen ook welke vitale functies in de knel komen, zoals wegen, ziekenhuizen of stroomvoorziening. Ze helpen om prioriteiten te bepalen voor maatregelen.
4. Waar vind je meer informatie over de BRS?
Brabant: Deze pagina is de primaire bron voor actuele informatie over de bovenregionale stresstest in Brabant. De inhoud is afgestemd met de betrokken partijen, zoals de Brabantse waterschappen. Mis je iets? Laat het weten via het contactformulier.
Nederland: In de Klimaateffectatlas vind je een kaartverhaal van stichting CAS. Hierin staat de landelijke aanpak en context van de bovenregionale stresstesten op een toegankelijke manier toegelicht.
5. Wat is het verband tussen de bovenregionale stresstesten en de DPRA-stresstesten?
De bovenregionale stresstest (BRS) is een verdieping en verbreding van de reguliere stresstesten die onder het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) vallen. Waar de DPRA-stresstest zich richt op één gemeente of regio, kijkt de BRS juist naar risico’s die meerdere gebieden tegelijk kunnen raken. Denk aan een extreme bui die gevolgen heeft voor verschillende regio’s én voor vitale functies zoals energie of vervoer. De inzichten uit de BRS kunnen gebruikt worden om de DPRA-stresstest aan te vullen of te verdiepen.
Daarnaast zijn de resultaten van de BRS in stedelijke gebieden minder betrouwbaar door de manier van modelleren. Dat komt doordat er een versimpelde aanname is gedaan over de werking van de riolering. De DPRA-stresstesten zijn vaak betrouwbaarder in het bebouwd gebied. Daarom is het advies in de bijsluiter voor DPRA-stresstesten om ook voor het bebouwd gebied een neerslaggebeurtenis door te rekenen van 200mm in 48 uur. Daarbij moet je wel eerst weten of de afvoer vanuit de gemeente naar het buitengebied beperkt is door een hoge waterstand in het buitengebied. De BRS van dit gebied geeft daar inzicht in. Bij interpretatie van de resultaten is het belangrijk om die van de DPRA-stresstest naast die van de BRS te leggen.
Infographic over beschikbare neerslaginformatie
Onderstaande infographic van STOWA toont welke neerslaginformatie er beschikbaar is voor het ontwerpen en toetsen van watersystemen. Onder de infographic lees je een toelichting.
Bovenregionale stresstesten: onderdeel van een groter systeem
De bovenregionale stresstest (BRS) is een aanvulling op bestaande stresstesten en analyses. Dat zie je ook terug in deze infographic van STOWA. Die laat zien hoe neerslag doorwerkt in verschillende lagen van het watersysteem: van straat en riool tot regionale en bovenregionale riviersystemen.
Normatief vs. bovennormatief
De infographic maakt onderscheid tussen normatief en bovennormatief gebruik van neerslaginformatie:
- Normatief betekent: wat moet een watersysteem onder normale omstandigheden aankunnen? Dit is de basis voor het ontwerp en de toetsing van bijvoorbeeld riolering, watergangen of bergingsgebieden. Denk hierbij aan buien die gemiddeld eens in de zoveel jaar voorkomen.
- Bovennormatief betekent: wat gebeurt er als een bui zó extreem is dat het systeem het niet meer aankan? Deze informatie wordt gebruikt om te onderzoeken wat er mis kan gaan, hoe groot de gevolgen zijn en waar je die kunt beperken. Hier horen ook stresstesten bij, zoals de DPRA-stresstest én de bovenregionale stresstest.
Van straat tot stroomgebied
- Lokale systemen zoals het riool reageren snel op neerslag. Hier gelden vooral normatieve eisen.
- Regionale watersystemen zijn groter en reageren langzamer; ook hier gelden provinciale normen.
- Bovenregionale systemen – zoals rivieren en beken die door meerdere regio’s stromen – vragen om een ander perspectief: wat als het hele systeem tegelijk wordt belast? Daar is de BRS op gericht.
Waarom zijn bovenregionale stresstesten nodig?
De BRS kijkt naar situaties waarin:
- meerdere gebieden tegelijk getroffen worden door extreme neerslag;
- het water niet snel genoeg weg kan en doorspoelt naar andere regio’s;
- vitale functies zoals zorg, energie of vervoer in de knel komen.
Door dat soort bovennormatieve scenario’s in beeld te brengen, helpen we Brabant beter voorbereiden op de toekomst.
De bovenregionale stresstest is op dit moment nog in uitvoering. We vullen de pagina stap voor stap aan naarmate er nieuwe informatie beschikbaar komt. We doen dit zorgvuldig en in overleg met betrokken partners.
Wat doet Brabant nog meer aan bescherming tegen hoogwater en extreme neerslag?
Door klimaatverandering kunnen we extreme weerssituaties niet voorkomen, maar we kunnen ons wel voorbereiden. Een nieuw interactief kaartverhaal maakt inzichtelijk waar het water in Brabant vandaan komt, waar risico’s liggen en hoe de provincie zich samen met haar partners voorbereidt op situaties van extreem weer. Zo onderzoekt Brabant welke gebieden kunnen overstromen bij een dijkdoorbraak en hoe schade kan worden beperkt. Ook werken we aan sterke dijken, ruimtelijke inrichting rond rivieren en maatregelen om water tijdelijk op te slaan. Het kaartverhaal is ontwikkeld door Stichting Climate Adaptation Services (CAS). Bekijk het kaartverhaal over hoogwater en extreme neerslag in Noord-Brabant.