Kabinet maakt water en bodem sturend bij ruimtelijke keuzes
Het kabinet wil water en bodem sturend laten zijn bij beslissingen over de inrichting van ons land. Dat heeft de ministerraad besloten, op voorstel van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. In een Kamerbrief beschrijven minister Mark Harbers en staatsecretaris Vivianne Heijnen van IenW waarom en hoe.

Grenzen aan water- en bodemsysteem
Lange tijd konden we in Nederland het water- en bodemsysteem aan onze wensen aanpassen. Maar nu lopen we steeds vaker tegen de grenzen aan van dit systeem. Zo zorgen bodemdaling en lage waterstanden voor veel schade aan funderingen, is genoeg goed drinkwater niet meer vanzelfsprekend en staat het voortbestaan van planten- en diersoorten onder druk. De kwaliteit en beschikbaarheid van water en bodem hebben ook grote invloed op onze scheepvaart, landbouw, energievoorziening, industrie en natuur. Bovendien zet het veranderende klimaat alles op scherp.
Water en bodem sturend voor de ruimtelijke inrichting
Water en bodem sturend is daarom het nieuwe motto voor alles wat met de ruimtelijke inrichting te maken heeft. Het kabinet baseert het beleid hiervoor op zeven uitgangspunten, zo schrijven de minister en staatssecretaris in de brief:
- Niet afwentelen: niet op toekomstige generaties, andere gebieden of functies en ook niet afwentelen van privaat naar publiek.
- Meer rekening houden met extremen: extreme weersituaties die nog niet eerder zijn voorgekomen zijn door het veranderende klimaat veel vanzelfsprekender geworden. Daar moeten we ons nog beter op voorbereiden.
- In samenhang omgaan met wateroverlast, droogte en bodem: Nederland moet van een vergiet weer een spons worden. Niet meer zo snel mogelijk al het water afvoeren, maar het vasthouden en bergen. Dit biedt ook kansen voor de kwaliteit van water en bodem.
- Meerlaagsveiligheid: naast dijken en keringen aanleggen, wil het Rijk ook meer aandacht voor de ruimtelijke inrichting om gevolgen van een overstroming te beperken en voor crisisbeheersing en herstel van schade.
- Bodem minder afdekken, minder vergraven, niet verontreinigen: zo worden bodems beter bestand tegen verdroging, slaan ze CO2 beter op en helpen ze ook om stikstof vast te leggen.
- Integrale aanpak in de leefomgeving: de water- en bodemopgaven hangen samen met alle andere opgaven in de leefomgeving. Daarom is het heel belangrijk om deze opgaven integraal aan te pakken, waarbij het water- en bodemsysteem sturend is.
- Comply or explain: Als er van een structurerende keuze wordt afgeweken, moet dat expliciet uitlegbaar en toetsbaar zijn. En doelen moeten hierbij nog steeds wel gehaald worden.
Met deze uitgangspunten volgt het kabinet de adviezen van deltacommissaris Peter Glas en stikstofbemiddelaar Johan Remkes.
Keuzes vragen om goede samenwerking
De structurerende keuzes vragen om een goede samenwerking tussen veel verschillende partijen. Want ze vragen om een flinke omslag in ons denken en doen. Het Rijk werkt daarom nauw samen met de waterschappen, provincies en gemeenten. Bijvoorbeeld door met hen uitvoeringsagenda’s op te stellen, door samen met de waterschappen te werken aan een verbeterde en dwingender watertoets, en door samen met provincies en gemeenten de ondergrond in beeld te brengen.
Meer informatie
Meer nieuws
november 2026
- 18 november 2026 - Met deze tips maak jij een klimaatbestendige, levende tuin
- 16 november 2026 - Nieuw toekomstverhaal laat zien wat een kantelende AMOC voor Nederland kan betekenen
- 05 november 2026 - Samen water sturen in een miniwaterschap
- 03 november 2026 - Van data naar daadkracht: nieuwe tool van HAS vindt vergroeningskansen voor gemeenten
oktober
- 30 oktober 2026 - Provincie houdt koers: op naar Brabants sponslandschap
- 30 oktober 2026 - Provincie steunt hergebruik van water met 500.000 euro voor De WaterBank
- 26 oktober 2026 - Een steiler pad, maar een vollere rugzak: dit was de tweede Expeditie naar een klimaatbestendig 2100
- 19 oktober 2026 - Design Thinking voor een klimaatbestendig Brabant: aan de slag met ontwerpers
- 14 oktober 2026 - Dutch Design Week 2026: een frisse blik op water en klimaatadaptatie
- 07 oktober 2026 - Nieuw kaartverhaal: hoe bereikbaar blijft vitale infrastructuur bij extreme regen?