Ik ben een docent/student

Ben je docent of student en wil je meer weten over klimaatadaptatie? Dan kan deze pagina je verder helpen. Je vindt hier uitleg en verschillende informatiebronnen over klimaatverandering en klimaatadaptatie. Ook leggen we uit welke effecten klimaatverandering specifiek heeft voor Brabant. Verder vind je op deze pagina lesmateriaal dat je in het onderwijs kunt gebruiken. Tot slot presenteren we verschillende Brabantse afstudeeropdrachten die gaan over klimaatadaptatie.

Wat is klimaatverandering?

In de afgelopen 130 jaar is het wereldwijd gemiddeld 1°C warmer geworden. En in Nederland is de temperatuur tussen 1901 en 2020 zelfs met ruim 2 °C gestegen. Door de opwarming van de aarde, verandert het klimaat: weersextremen zoals droogte, hitte en hevige neerslag nemen toe, en de zeespiegel stijgt. Op milieucentraal.nl vind je meer informatie over klimaatverandering. Ben je op zoek naar een filmpje over klimaatverandering? Dan kun je deze gebruiken:

Wat is klimaatadaptatie?

Klimaatverandering heeft verschillende gevolgen voor ons leven: we moeten ons beter beschermen tegen de stijgende zeespiegel, de kans op wateroverlast door neerslag wordt groter, en we krijgen vaker te maken met hitte en droogte. Deze gevolgen brengen risico’s met zich mee. Als we onze omgeving aanpassen aan het veranderende klimaat, kunnen we veel van deze risico’s tegengaan of er beter mee omgaan. Ons aanpassen aan klimaatverandering, noemen we ook wel: klimaatadaptatie. Wil je weten op welke manieren we ons aan klimaatverandering kunnen aanpassen? Op de website Groenblauwe Netwerken vind je meer dan tweehonderd maatregelen. En met de climate app kun je per locatie en situatie geschikte maatregelen vinden. Maatregelen waarmee we ons aanpassen aan het veranderende klimaat, noemen we ook wel adaptatiemaatregelen.

Wat zijn effecten van klimaatverandering voor Brabant?

De provincie Noord-Brabant bestaat naast zand voor een belangrijk deel ook uit klei en veen, en de provincie kent hoogteverschillen. Omdat Brabant uit verschillende landschappen bestaat, verschillen de effecten van klimaatverandering per gebied. Een van de uitdagingen is om meer ruimte voor water te vinden om overlast en schade tijdens natte en droge periodes te beperken. Het kaartverhaal ‘Brabant: Mozaïek van klimaatopgaven’ laat zien wat de verschillende effecten van hitte, wateroverlast en droogte zijn voor de provincie.

Welk materiaal kun je gebruiken in het onderwijs?

Er zijn verschillende websites die lesmateriaal aanbieden dat je als docent kunt gebruiken:

  • Het Hoogheemraadschap van Delfland heeft een lespakket ontwikkeld voor de basisschool. Leerlingen kunnen zelf maatregelen nemen om een wijk klimaatbestendig in te richten. Je vindt hier lesbeschrijvingen, een powerpoint en filmpjes.
  • Op de Belgische website Climate Challenge staat lesmateriaal over klimaatverandering. Je vindt hier hapklare lessen, video’s, achtergrondinformatie en interviews met wetenschappers.
  • De website watereducatie.nl is een platform om het waterbewustzijn in het onderwijs te vergroten. Op de website vind je ook specifiek lesmateriaal over klimaatverandering en klimaatadaptatie.

Afstudeeropdrachten Brabant

Hieronder vind je verschillende recente afstudeeronderzoeken die gaan over klimaatadaptatie in Brabant:

  • Transition and knowledge tools for adaptive water management (2021): Narsing Lakhi, Marlies Weeting, Noortje Janssen en Sam van Hensbergen (Open Universiteit | Environmental Sciences) hebben in het kader van het Europese project CoAdapt onderzoek gedaan naar het gebruik van kennis- en transitie-instrumenten. De onderzoekers van het project CoAdapt werken in acht Europese regio’s aan klimaatrobuuste landschappen door het natuurlijke bodem-watersysteem daar te herstellen en versterken. Dat doen ze door middel van Nature based Solutions (NbS): maatregelen die gebaseerd zijn op de natuur en die worden ingezet om duurzaamheidsproblemen op te lossen. De onderzoekers van CoAdapt werken samen met partijen uit de streek. Daarbij maken ze gebruik van hulpmiddelen die hen helpen om kennis over te dragen of om een verandering (transitie) te realiseren. De studenten hebben in kaart gebracht welke hulpmiddelen de onderzoekers en lokale partijen gebruiken en hoe deze hulpmiddelen de samenwerking ondersteunen. 
  • Storymap Natte landbouw in Noord-Brabant (2021): Giel van Zeeland en Mark Lathouwers (HAS Hogeschool) presenteren in deze storymap wat de praktische mogelijkheden zijn voor natte landbouw in Brabant. Natte landbouw biedt mogelijkheden om ons aan te passen aan het veranderende klimaat. Vooral de gewassen lisdodde en riet bieden veel kansen. De storymap is vooral bedoeld voor agrariërs, terreinbeheerders en overheden. De storymap is tot stand gekomen in samenwerking met het Europese project Carbon Connects.
  • How scale matters in joint knowledge production for nature-based solutions (2020): Ermy Brok (Open Universiteit | Environmental Sciences) heeft onderzoek gedaan naar gebiedsgerichte samenwerking in waterbeheer. De focus van het onderzoek ligt op de rol van gezamenlijke kennisontwikkeling. In het onderzoek heeft Ermy een raamwerk opgesteld voor verbetering van samenwerking tussen gebiedspartners op verschillende schaalniveaus. De resultaten heeft ze getoetst aan de gebiedsprocessen in het Dynamisch Beekdal de Aa en het klimaatrobuust beeklandschap de Aa of Weerijs. Het onderzoek was onderdeel van het Europese project Co-Adapt.
  • Verdienmodellen natte landbouw in Noord-Brabant (2020): Kars Rommens en Ronald Vreugdenhil (HAS Hogeschool) hebben onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor natte landbouw in Brabant. Net als bij de eerder genoemde storymap over natte landbouw gaat het hierbij om de teelt van onder andere lisdodde en riet, en de commerciële toepassingen ervan. Daarnaast hebben Kars en Ronald gekeken naar de bijdrage van natte landbouw aan waterberging en CO2-vastlegging en de mogelijke inkomsten voor boeren uit deze maatschappelijke baten. Het onderzoek is uitgevoerd in samenwerking met het Europese project Carbon Connects.
  • Designing Nature Based Solutions for the Aa of Weerijs (2020): Hafize Kaya (Wageningen Universiteit | Water Systems and Global Change) heeft onderzoek gedaan naar herstel en versterking van het natuurlijk bodem-watersysteem door het toepassen van nature based solutions. Deze aanpak draagt bij aan het klimaatbestendig maken van beeklandschappen. Hafize heeft een inventarisatie gemaakt van mogelijke maatregelen en adaptatiepaden. De resultaten heeft ze toegepast op het beeklandschap van de Aa of Weerijs in West-Brabant. Het onderzoek was onderdeel van het Europese project Co-Adapt.
  • De gemeentelijke zoektocht van stresstest naar dialoog (2020): Roos van Aartsen (Radboud Universiteit | Spatial Planning) heeft onderzocht hoe Brabantse gemeenten invulling geven aan het proces van stresstest en risicodialoog. Daarbij heeft ze in beeld gebracht welke factoren stimulerend of hinderend werken om van een stresstest te komen tot een risicodialoog. De grootste succesfactoren blijken: kennis delen, samenwerken met andere partijen en een sterk netwerk. Binnen de eigen organisatie zijn vooral interne samenwerking en aansluiten bij de belevingswereld van de verschillende gemeentelijke werkvelden belangrijke succesfactoren.
  • Droge delen beekdallandschappen in Noordoost-Brabant (2020): Gianni Loeffen en Mark Laurijssen (HAS Hogeschool) hebben in hun onderzoek gekeken naar de perspectieven voor het telen van droogteresistente gewassen op de hoge zandgronden. Ze hebben verdienmodellen ontwikkeld voor verschillende teelten en verschillende vormen van bedrijfsvoering. Daaruit blijkt dat vooral de gewassen quinoa, sorghum, luzerne en rietzwenkgras (nutrifibre) economisch rendabel zijn. Daarnaast blijkt het economisch interessant om akkerranden aan te leggen en te onderhouden.
Sluiten