Nederland is nog niet goed genoeg voorbereid op klimaatverandering. Zonder extra maatregelen krijgen mensen vaker te maken met hitte, droogte en wateroverlast. Dit heeft gevolgen voor hun gezondheid, leefomgeving en portemonnee. Het is daarom belangrijk om nu maatregelen te nemen, zowel voor de korte als de lange termijn. Dat staat in het nieuwe rapport Voorbij de risico’s: keuzes voor een klimaatbestendige leefomgevingvan het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL).

In de 'Brabantse reflectie' laat gedeputeerde Saskia Boelema zien dat Brabant al stappen zet naar een klimaatbestendige leefomgeving, "door te investeren in gedeelde informatie, samenwerking en uitvoering." Want: "Zo werkt de Provincie Noord-Brabant dagelijks aan een Brabant dat veilig, leefbaar en economisch sterk blijft, ook in een natter, droger en warmer klimaat."

Inzicht in risico’s en keuzes

Het PBL maakte deze analyse op verzoek van ministeries die werken aan de Nationale Klimaatadaptatiestrategie (NAS). De uitkomsten helpen bij de herziening van de NAS en de herijking van de Deltabeslissingen dit jaar. Het rapport laat zien welke klimaatrisico’s Nederland in de toekomst kan verwachten. Ook geeft het inzicht in de keuzes die nodig zijn om Nederland richting 2050 en daarna klimaatbestendig te maken.

Gevolgen raken iedereen

Klimaatverandering raakt veel onderdelen van het dagelijks leven. Hitte zorgt voor gezondheidsklachten en een lagere arbeidsproductiviteit. Droogte bedreigt de natuur, landbouw en beschikbaarheid van drinkwater. Hevige buien kunnen schade veroorzaken aan woningen en wegen. Ook kunnen ze zorgen voor storingen in energie en communicatie. Verder nemen de kosten voor inwoners toe, bijvoorbeeld door schade, stijgende voedselprijzen en hogere kosten voor zorg, waterbeheer en verzekeringen.

Lastige keuzes zijn nodig

Het rapport maakt duidelijk dat Nederland belangrijke keuzes moet maken. Omdat we ons niet volledig kunnen beschermen tegen alle risico’s, moeten overheden bepalen welk beschermingsniveau acceptabel is, wie ze beschermen en wie de kosten betaalt. Ook moeten ze kiezen welke maatregelen voorrang krijgen. Dit zijn politieke keuzes die bepalen hoe Nederland er in de toekomst uitziet.

Verschillende adaptatierichtingen

Het rapport onderscheidt twee adaptatierichtingen: transformeren en intensiveren. Intensiveren gaat vooral over het nemen van technische maatregelen die vaak op lokale schaal een specifiek risico aanpakken. Hierbij wordt het bestaande beleid en de huidige maatregelen flink versterkt. Transformeren gaat over het aanpassen van de omgeving aan de veranderende omstandigheden. Inwoners hebben een voorkeur voor transformeren. Dit lijkt ook een meer structurele oplossing voor de lange termijn. Volgens PBL is een combinatie van beide adaptatierichtingen nodig om Nederland beter bestand te maken tegen klimaatverandering. Over hoe dat gebeurt en waar precies, moet goed nagedacht worden. 

Weerbaardere samenleving

Sommige gevolgen van klimaatverandering blijven onvermijdelijk, welke maatregelen je ook neemt. Daarom is het belangrijk dat de samenleving weerbaarder wordt voor weersextremen. Overheden, bedrijven en bewoners moeten goed weten wat ze kunnen doen bij extreme neerslag, hitte en droogte, of als er een risico is op overstroming. Daarvoor zijn investeringen nodig in betere waarschuwingssystemen, crisisbeheersing, kennis en bewustwording.