Brabantse boeren hebben te lijden onder droogte. In de zomer van 2018 ging alleen al 1,2 miljoen ton aan Brabantse uienoogst verloren, de aardbeien in Zundert waren te klein en gras groeide er nauwelijks. De verwachting is dat droge zomers vaker zullen voorkomen als gevolg van klimaatverandering. Maar er is hoop: boeren kunnen goed waterbeheer toepassen en natuurlijke landbouw bedrijven om droogtebestendig te worden. 

Goed waterbeheer noodzakelijk bij verzilting 

Voor landbouworganisatie ZLTO is het veiligstellen van zoet water een belangrijke prioriteit, aldus persvoorlichter Mark de Jong. “Verzilting van de landbouwgrond is op veel plekken in Nederland en zeker in Zuidwest-Brabant een groot probleem”, zegt De Jong. “In tijden van droogte mogen boeren in die regio geen grond- en oppervlaktewater gebruiken voor beregening. Wij informeren boeren over goed waterbeheer, zoals het tijdig aftappen en aftakken van ‘grote waterstromen’, zoals rivieren. Het zoete water dat boeren dan op hun erf bewaren voor drogere tijden noemen wij ‘water vasthouden bij de bron’.” Met de campagne ‘Wel goed water geven’ wil landbouworganisatie ZLTO boeren helpen toekomstige droogte het hoofd te bieden.  

Voordelen van druppelirrigatie 

Met het sproeien van akkers verdampt een groot deel van het water al voor het de grond raakt. Dat kan ook anders. Een kweker in Hilvarenbeek profiteert dit jaar van zijn druppel-irrigatiesysteem. Hij verspilt daarmee veel minder water omdat hij onder de grond en dicht bij de plantwortel watert. Bovendien groeiden de planten van deze kweker een stuk sneller met deze vorm van irrigatie. Aardappelboer Noordam in Groningen legde een ondergrondse tank aan waarin hij in de koude maanden regenwater opving. Dat water pompte hij tijdens de droge periode op om de aardappelen te irrigeren via een druppelslang. Zijn aardappels zijn ondanks de droogte prima van formaat. 

Natuurlijke landbouw als veerkrachtig systeem 

Alex Schreiner past de principes van permacultuur toe op haar tuinderij. Het opbouwen van het organisch stofgehalte van de bodem is daarbij een belangrijk element. De bodem is bij haar tuinderij altijd bedekt met maaisel of levende mulch. Een gezonde, bedekte bodem kan hevige regenval opvangen en blijft relatief lang vochtig in droge perioden. Door daarnaast bomen aan te planten op de tuinderij en door het telen van verschillende soorten gewassen zorgt Schreiner voor een veerkrachtig landbouwsysteem. 

Geograaf Alfred de Jager pleit in de Volkskrant ook voor natuurlijke maatregelen om Nederland droogteresistent te maken. Volgens De Jager zouden meerjarige planten als bomen en struiken een belangrijke bijdrage moeten leveren aan de voedselproductie. Bomen die diep wortelen kunnen water oppompen en afgeven aan de omgeving. Bomen produceren schaduw en vocht, die de bodem en de gewassen beschermen tegen extreme weersomstandigheden. 

Meer bomen en struiken in de landbouw, ook wel agroforestry genoemd, krijgt steeds meer aandacht. Wageningen University & Research doet al jaren onderzoek naar deze vorm van landbouw en ziet veel kansen in het gebruik van meerjarige gewassen in de landbouw, onder andere voor klimaatmitigatie en -adaptatie.