Door klimaatverandering stijgt de gemiddelde temperatuur én komt extreme hitte steeds vaker voor. Maar hoeveel warmer wordt het precies? En wat is de oorzaak van de toenemende hitte?
Hoeveel stijgt de gemiddelde temperatuur?
Wereldwijd is de gemiddelde temperatuur rond 2026 ongeveer 1,5 °C hoger dan in de periode 1850-1900. Voor Nederland is dat zelfs nog meer. Het Klimaatdashboard van het KNMI laat zien dat de gemiddelde temperatuur in ons land sinds 1901 gemiddeld met 2,6 °C is toegenomen. Dat zie je ook op de afbeelding hieronder. De helft van de temperatuurstijging vond plaats in de afgelopen 30 jaar. De temperatuur nam in alle seizoenen toe, maar was het grootst in de zomer. Volgens de KNMI-klimaatscenario’s neemt de gemiddelde temperatuur in Nederland de komende jaren verder toe. De opwarming is het kleinst in het noordwesten van Nederland en neemt toe naar het zuidoosten. In het meest extreme scenario stijgt de gemiddelde temperatuur in 2050 tot 12,1 °C en in 2100 tot 14,8 °C.
Het Klimaatdashboard laat zien hoe de temperatuur in Nederland sinds het begin van de vorige eeuw is veranderd.
Hoe neemt extreme hitte toe?
De zomers krijgen meer tropische nachten, met een minimumtemperatuur van 20°C of hoger. In het extreme scenario neemt in De Bilt het aantal tropische nachten per zomer toe van 0,3 in het huidige klimaat tot 3 rond 2050 en tot 19 in 2100. Ook komen er meer zomerse dagen, met een maximumtemperatuur van 25°C of hoger. In het extreme scenario neemt in De Bilt het aantal zomerse dagen per jaar toe van 28 in het huidige klimaat tot 49 rond 2050 en 89 rond 2100.
Uitschieters boven de veertig graden
Er is een kleine maar toenemende kans op extreme temperaturen boven de veertig graden, zoals op 25 juli 2019. Toen werd het voor het eerst warmer dan veertig graden in Nederland, onder andere in Gilze-Rijen, Woensdrecht en Eindhoven. Een hittegolf met zulke hoge temperaturen is nooit eerder voorgekomen. Om professionals en bewoners een beeld te geven van wat er dan zou kunnen gebeuren in stedelijk gebied, heeft Stichting CAS in 2023 het klimaatverhaal Ongekend heet gemaakt.
Bekijk hitte in de Klimaateffectatlas Brabant
Wil je weten hoe heet een bepaalde gemeente of zelfs wijk in Brabant kan worden door klimaatverandering? Ga dan naar het onderdeel ‘Het wordt heter’ in de Klimaateffectatlas van Brabant. Hier vind je verschillende kaarten over hitte in Brabant. In de Klimaatscenario’s kun je bijvoorbeeld bekijken hoeveel tropische of extreem hete dagen er in Brabant voorkomen nu en in 2050 en 2100. Ook vind je hier kaarten waarvan een deel ingaat op mogelijke effecten in het gebied en een ander deel op groepen die mogelijk kwetsbaar zijn voor deze effecten. Hoe kwetsbaar een bepaalde locatie precies is, kun je zelf in kaart brengen met behulp van de landelijke Bijsluiter gestandaardiseerde stresstest.
Hoeveel warmer wordt het stedelijk gebied?
In de steden wordt het vaak warmer dan in het omliggende buitengebied doordat steden meer warmte vasthouden. Dit noemen we het hitte-eilandeffect. ‘s Nachts is het verschil in temperatuur tussen stad en platteland het grootst. Het temperatuurverschil kan dan oplopen tot meer dan 7 °C. Dit komt doordat de stad na zonsondergang langzamer afkoelt dan het buitengebied. Vooral in de Brabantse binnensteden neemt daarom het aantal tropische nachten in 2050 toe. Dit zijn nachten waarin de temperatuur 20 °C of hoger blijft. Ook oudere woonwijken in steden op zandbodem zijn gevoelig voor hitte. Dit komt door een combinatie van veel verharding, dichte bebouwing en de zandige ondergrond. Daarnaast kunnen ook bedrijventerreinen sterk opwarmen.
