Foto van Freya Macke, genomen bij de wadi voor Brainport Industries Campus in Eindhoven

Wat maakt klimaatadaptatie voor jou zo interessant?

“Ik wil helpen om Brabant leefbaar te houden en nog leefbaarder te maken. Ik vind het interessant dat het een heel ingewikkelde puzzel is. Klimaatadaptatie hangt bijvoorbeeld samen met mobiliteit, woningbouw, natuur en nog meer thema’s. Er is nog niet één antwoord. Als we nú beter ons best gaan doen voor CO₂-besparing, dan valt het allemaal wel mee. Hoe erg wordt het? Onderzoeken wijzen uit dat we nu nog het scenario van 1,5 of 2 graden opwarming kunnen halen, als we met z’n allen heel hard aan de slag gaan.”

Is het verminderen van verdere klimaatverandering een onderdeel geworden van het vakgebied klimaatadaptatie (het aanpassen aan klimaatverandering)?

“Het vakgebied klimaatadaptatie is in ontwikkeling. Ik realiseerde me ineens: ik benoem mitigatie [het verminderen van verdere klimaatverandering, red.] te weinig. Ik moet eigenlijk ieder verhaal beginnen met: we kunnen nu zorgen dat het niet nóg erger wordt. Zodat de ergste scenario’s geen werkelijkheid worden. Je ziet daarin een verschuiving. En wat ook verschuift: het verhaal was altijd heel technisch. Waar en hoe gaan we bouwen? Maar in tijden van extreem weer gaat het ook over mens en gedrag. Wanneer geef je toe dat we niet altijd meer veilig zijn tijdens extreem weer? De aanpak van klimaatadaptatie verandert. Dan moeten we niet vergeten te zeggen dat er iets aan klimaatverandering te doen is om de gevolgen ervan minder erg te maken, zodat we minder maatregelen hoeven te nemen om ons aan te passen. Dat is een positievere boodschap.”

In je werk bij de provincie Noord-Brabant ben je betrokken bij de projecten Grote Oogst en Werklandschappen van de Toekomst om bedrijventerreinen te verduurzamen en toekomstbestendig te maken. Wat houden die projecten in?

“Grote Oogst is een Brabants project waarin 18 bedrijventerreinen voorbeeld- en leerlocatie zijn voor duurzaamheid. Daar werken we aan de thema’s voor de toekomst: energietransitie, netcongestie, circulariteit en klimaatadaptatie. Deze 18 terreinen hebben zelf een plan gemaakt voor verduurzaming en krijgen hulp van de provincie.”

Werklandschappen van de Toekomst is een landelijk programma voor het creëren van toekomstbestendige bedrijventerreinen. “Het is een samenwerking van zo’n dertig partijen, zoals overheden, brancheverenigingen, zelfstandig ondernemers en opleidingen. Ook onze Brabantse hbo’s en mbo’s zijn actief in dit programma. De provincie Noord-Brabant steekt uren en geld in Werklandschappen van de Toekomst. We hebben in dat programma nu twee ambassadeursterreinen, dat zijn De Hurk in Eindhoven en Haven Waalwijk. En een Living Lab: Eindhoven Airport District, waar innovaties getest worden. Daarnaast hebben we al ruim 70 partnerterreinen, die zelf ook aan de slag gaan.”

Zijn er uitdagingen in de samenwerking met bedrijventerreinen?

“De uitdaging bij bedrijventerreinen is dat je te maken hebt met veel partijen. De ondernemers en pandeigenaren, de gemeente die gaat over de openbare ruimte. Soms zijn er gebouwen waar heel veel bedrijven in zitten. Dus hoe krijg je al die partijen bij elkaar? Daarom is voor Grote Oogst besloten om te beginnen met de bedrijventerreinen die zichzelf al georganiseerd hebben. Die hebben bijvoorbeeld een ondernemersvereniging, of een parkmanager.”

Is er al iets te zien van de plannen voor vergroenen en klimaatadaptatie op die bedrijventerreinen?

De meeste plannen kosten tijd. Maar er is wel een aantal dingen gerealiseerd, zoals wandelrondjes. En hoewel dit goede initiatieven zijn, is het ook een beetje ‘tricky’. Het is heel belangrijk voor werknemers om in de pauze te kunnen wandelen. Maar zo’n wandelrondje is helaas niet genoeg om de biodiversiteit te herstellen, regenwater voldoende op te vangen en alle hitte tegen te gaan. Er valt op die enorme terreinen heel veel regenwater. Dat kan je niet bergen in een klein wandelstrookje. Het is wél een goed begin, ook om de problematiek en de oplossingen zichtbaar en tastbaar te maken. Daarna is het zaak om verder door te pakken.”

Wat vind je zelf een mooi voorbeeld van een klimaatbestendig ingericht bedrijventerrein?

“Qua zichtbaarheid heeft Brainport Industries Campus (BIC) dat slim gedaan: daar hebben ze vóór het gebouw een wadi vol planten aangelegd, waarin het regenwater opgevangen wordt. Je komt daar dus aan in een groene omgeving en de parkeergarage is daar achter. Je nodigt daarmee ook uit om met de fiets te komen, want die kan je voor de deur parkeren. Bij de meeste bedrijven moet je eerst een vlakte van parkeerplaatsen oversteken. Bij hitte is dat bijna niet te doen. Dit laat zien hoe je een bedrijventerrein kan inrichten en hoe je omgaat met water, groen en mobiliteit.”

Waarom is het voor bedrijventerreinen en ondernemers interessant om klimaatbestendig te worden?

“Veel bedrijven willen meer groen omdat ze meer personeel werven en willen dat het er aantrekkelijker uitziet. Er zijn ook omwonenden die zeggen: ik wil niet zo’n lompe doos voor mijn deur. Dus er moet iets gebeuren. Meer groen en wateropvang dragen daar echt aan bij. Daarom zijn wij als provincie een van de partners in het landelijke initiatief Werklandschappen van de Toekomst. Een aantal groene partijen wilde bedrijventerreinen vergroenen, maar de businesscase voor de ondernemers werd daarmee nog niet sluitend. Doordat we verder keken, kwam het wel rond. Als je bijvoorbeeld meerekent dat meer groen hemelwater opvangt en zo schade en overlast vermindert, en dat het groen bijdraagt aan de gezondheid van medewerkers, dan kan het wel. Aan al deze elementen kan je een bedrag hangen en dat maakt uiteindelijk een positieve businesscase. Daar weten we nog niet genoeg over, dus we onderzoeken dat in het project.”

Op welke manier kunnen de programma’s elkaar versterken?

“Mijn collega’s en ik zoeken naar manieren om deze twee projecten te laten samenhangen en versterken. Wat we regionaal en landelijk aan kennis vergaren, delen we natuurlijk actief met de bijna 600 andere Brabantse bedrijventerreinen en alle betrokkenen. Alle kennis is ook openbaar. We roepen andere terreinen op om daar gebruik van te maken, aan de slag te gaan en hun ervaringen te delen. Werklandschappen van de Toekomst heeft een innovatiedatabase met alle goede voorbeelden. Die is nu gekoppeld aan de voorbeeldenkaart van het Kennisportaal Klimaatadaptatie.”

 Wat is jouw ideaalbeeld van een klimaatbestendig bedrijventerrein?

“Een werkomgeving mag aantrekkelijk zijn. We zitten daar 40 uur per week. Het ideale bedrijventerrein is geen obstakel meer in het landschap. Je moet nu vaak omfietsen, planten en dieren moeten er ook omheen en zelfs voor water is het terrein een obstakel. Ik zou willen dat het werklandschap meer doorlaat. Bijvoorbeeld met de aanleg van een veilig, prettig fietspad en meer verbinding met de omgeving. Veel bedrijventerreinen liggen in de buurt van een natuurgebied of langs een waterloop die natuurwaarde heeft. Doe daar wat mee. Hoezo geen ruimte? Met betere openbaar vervoer- en fietsverbindingen hebben we minder parkeerplekken nodig. Maak het groen en biodivers met kruidenrijke planten, struiken en groene daken en gevels als er geen ruimte is voor grote bomen. Groen kan overal. Een groene gevel jongens, daar kan je mee scoren!”

Meer weten?

• Grote Oogst
• Werklandschappen van de Toekomst
• Brabantse terreinen bij werklandschappen van de Toekomst
• Hoe ziet een bedrijventerrein van de toekomst eruit?
• Wil je zelf aan de slag op je terrein? De provincie ondersteunt het opstellen van een groen- en waterplan met een voucher: Toekomstbestendige bedrijventerreinen - Vouchers groenblauw-visie | Brabant
• Op het Brabantse Klimaatportaal vind je veel voorbeelden van maatregelen voor klimaatbestendige bedrijventerreinen.

Tekst: Marjolein Bezemer
Foto: Joris Buijs